گزارش مرکز مطالعات استراتژیک لاهه هشدار میدهد که صنعت نیمههادی هلند، بهویژه ASML و NXP، در معرض خطر بسیار بالای دخالت و جاسوسی چین قرار دارد. این خطر، که بالاتر از بخشهای دریایی و هوافضا ارزیابی شده، شامل سرقت دادهها و نفوذ اقتصادی و دیجیتال است. گزارش برای مقابله، خواستار بررسی دقیقتر پرسنل در سایتهای حساس و ایجاد صندوقی برای جایگزینی سختافزارهای خارجی پرخطر با نمونههای اروپایی است.
چالشهایی نظیر قوانین ضد تبعیض هلند و وابستگی ASML به عناصر خاکی کمیاب چین، پیچیدگی اوضاع را افزایش میدهد. اختلافات اخیر مانند پرونده نکسپریا و نگرانیها از اهرم فشار چین در بحرانهای ژئوپلیتیکی، بر لزوم تقویت تابآوری و امنیت زنجیره تامین نیمههادی هلند در برابر تهدیدات خارجی تاکید دارد.
شرکت TSMC، بزرگترین تولیدکننده تراشه جهان، از سرمایهگذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری اضافی در ایالات متحده خبر داد. این بودجه برای ساخت حداقل چهار کارخانه جدید تولید تراشه با فناوری ۲ نانومتر و پایینتر، به همراه تاسیسات پیشرفته بستهبندی در آریزونا اختصاص مییابد. با این تعهد، مجموع سرمایهگذاری TSMC در آمریکا به ۲۶۵ میلیارد دلار میرسد. این اقدام ظرفیت تولید تراشههای پیشرفته را افزایش داده و با تمرکز بر بستهبندی پیشرفته (CoWoS) که برای شتابدهندههای هوش مصنوعی حیاتی است، به مشتریان آمریکایی TSMC یک زنجیره تامین داخلی کامل ارائه خواهد داد.
این خبر پس از یک سه ماهه رکوردشکن برای TSMC منتشر شد و پیشبینی هزینههای سرمایهای برای سال ۲۰۲۶ نیز افزایش یافته است. با این حال، چالشهایی نظیر تامین نیروی کار، آب و مسائل مربوط به ویزا همچنان در آریزونا وجود دارد. TSMC همچنین برنامههایی برای ساخت ۱۳ کارخانه پیشرفته در تایوان را اعلام کرده تا نگرانیها در مورد انتقال کامل تولید به آمریکا را برطرف کند.
پت گلسینگر، مدیرعامل سابق اینتل، از تولید پردازندههای گرافیکی Blackwell انویدیا در تاسیسات TSMC آریزونا تمجید کرد. او بر اهمیت انعطافپذیری زنجیرههای تامین سیلیکون و توسعه سریعتر انویدیا تاکید ورزید. این ستایش در حالی است که اینتل تحت رهبری گلسینگر نتوانست قراردادهای ساخت انویدیا را کسب کند. جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا نیز، اهمیت تولید داخلی در آمریکا را در بحبوحه نگرانیهای ژئوپلیتیکی و محدودیتهای صادراتی برجسته ساخت.
این تحولات نشاندهنده تغییر جهانی به سمت فناوری ملیسازی شده و زنجیرههای تامین چندقطبی است که به چین وابسته نیستند، به ویژه با توجه به تعرفههای تجاری و تهدید حمله چین به تایوان. گلسینگر که دوران پرچالشی را در اینتل تجربه کرد و شاهد عقبماندگی از AMD بود، اکنون شاهد به ثمر نشستن تاسیسات آریزونا است، هرچند پروژه کارخانه آلمان او لغو شد. این رویدادها بر اهمیت فزاینده تولید داخلی و استراتژیهای جدید در صنعت نیمههادی تاکید دارند.
سرمایهگذاری دولت ایالات متحده در اینتل در اواخر اوت، با خرید ۱۰ درصد سهام، به عنوان یک موفقیت بزرگ برای اینتل و آمریکا تلقی شد. این معامله ارزش بازار اینتل را از ۱۰۷ میلیارد دلار به ۱۸۱ میلیارد دلار رساند و میلیاردها دلار برای هر دو طرف به ارمغان آورد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق، ادعا کرد که آمریکا ۴۰ میلیارد دلار از این معامله سود کرده است. این سرمایهگذاری در شرایطی انجام شد که اینتل با زیانهای متوالی و شهرت آسیبدیده مواجه بود.
با وجود چالشها، اینتل از روندهای 5G، ابری و HPC بهرهبرداری کرده و در حال توسعه فناوری 18A برای تولید انبوه است. همچنین، با انویدیا قراردادی استراتژیک برای تامین پردازندههای مرکزی مراکز داده امضا کرده است. حمایت از اینتل برای دولت آمریکا از منظر امنیت ملی و حاکمیت صنعتی حیاتی است، زیرا اینتل تنها شرکت آمریکایی تولیدکننده تراشههای پیشرفته است. این اقدام به تضمین تولید تراشه داخلی و کاهش وابستگی به آسیا کمک میکند.
چین در اقدامی تلافیجویانه، صادرات محصولات شرکت تراشهسازی هلندی Nexperia را از سایت مونتاژ خود در گوانگدونگ مسدود کرده است. این اقدام پس از آن صورت میگیرد که دولت هلند، Nexperia را از شرکت مادر چینی آن مصادره کرد تا از انتقال “دانش فنی حیاتی” جلوگیری کند. این رویداد نشاندهنده تشدید تنشهای تجاری جهانی و تلاش کشورها برای تضمین امنیت زنجیره تامین نیمههادیهای خود است، به ویژه در بحبوحه گسترش سریع قابلیتهای هوش مصنوعی و رقابت برای منابع استراتژیک توسعه تراشه. روابط تجاری چین با غرب در سال ۲۰۲۵ پرتنشتر از گذشته است.
Nexperia با چالش توقف صادرات از سایت ۸۰ هزار متر مربعی خود در چین مواجه است. این وضعیت به عنوان پیشزمینهای برای مذاکرات تجاری مورد انتظار بین رئیسجمهور ترامپ و شی جینپینگ عمل میکند. در کنار این تحولات، مدیرعامل Nexperia نیز برکنار شده و یک مدیرعامل موقت منصوب شده است. این اقدامات نشاندهنده پیچیدگیهای فزاینده در اقتصاد جهانی و اهمیت استراتژیک صنعت نیمههادی است.
