مقامات آمریکایی، از جمله دونالد ترامپ و وزیر خزانهداری اسکات بسنت، اعلام کردهاند که پیشرفتهترین پردازندههای گرافیکی هوش مصنوعی انویدیا، مانند Blackwell، به چین فروخته نخواهند شد. این سیاست نشان میدهد که چین تنها زمانی میتواند به این تراشهها دسترسی یابد که چندین نسل قدیمی شده و کارایی آنها کاهش یافته باشد. این موضعگیری، اگرچه هنوز رسمی نیست، اما احتمالاً سیاستهای آینده آمریکا در زمینه صادرات فناوریهای پیشرفته را شکل داده و بر صنعت نیمههادیها و توسعه هوش مصنوعی جهانی تأثیرگذار خواهد بود.
تکامل فناوری از سرعت مذاکرات پیشی میگیرد و آمریکا قصد دارد پیشرفتهترین محصولات را ابتدا برای مصارف داخلی خود نگه دارد. در حال حاضر، چین از دریافت پردازندههای گرافیکی رده بالای انویدیا منع شده است که منجر به واردات غیرقانونی و تغییرات سختافزاری شده است. با وجود این محدودیتها، پکن همچنان از طریق کانالهای خاکستری به تراشههای Blackwell دسترسی مییابد و همزمان در حال سرمایهگذاری بر روی توسعه تراشههای بومی خود برای استقلال در هوش مصنوعی است.
شرکت تراشهسازی هلندی Nexperia، مدیرعامل چینی برکنار شده خود، ژانگ شوئهژنگ، را به انتشار ادعاهای «نادرست و گمراهکننده» متهم کرده است. این ادعاها شامل عدم پرداخت حقوق و توانایی فعالیت مستقل واحد چینی Nexperia میشود. این اتهامات پس از آن مطرح شد که دولت هلند، تحت فشار آمریکا، کنترل Nexperia را برای جلوگیری از انتقال فناوریهای کلیدی به چین به دست گرفت. مشخص شد مدیرعامل برکنار شده تلاش میکرده از منابع Nexperia برای شرکت خصوصی خود استفاده کند.
در واکنش، چین صادرات محصولات از تأسیسات Nexperia در خاک خود را مسدود کرد. وزیر اقتصاد هلند برای حل این مناقشه تجاری با همتای چینی و کمیسیون اروپا گفتگو خواهد کرد. این کشمکش بر سر مالکیت Nexperia، تولیدکننده تراشههای حیاتی برای صنایع مختلف، به عنوان تشدید جنگ تجاری جهانی بین ایالات متحده و چین بر سر کنترل زنجیره تأمین نیمههادیها تلقی میشود.
آمریکا طرحی برای تولید ۵۰/۵۰ نیمههادی با تایوان پیشنهاد کرده تا وابستگی خود را کاهش داده و تولید داخلی تراشه را تقویت کند. این طرح، با هدف افزایش سهم آمریکا در تولید جهانی، با تردیدهایی از سوی تایوان و تحلیلگران مواجه است. آنها این پیشنهاد را فاقد تعریف روشن، نادیدهگیرنده وضعیت صنعت آمریکا و پیچیدگیهای زنجیره تامین جهانی میدانند. دولت آمریکا با تعرفهها و تشویق سرمایهگذاری TSMC، به دنبال تقویت امنیت ملی و کاهش آسیبپذیریهاست.
با وجود سرمایهگذاریهای TSMC در آمریکا، شکاف عظیمی در قابلیتهای تولید تراشههای پیشرفته بین دو کشور وجود دارد. چالشهای اصلی شامل کمبود نیروی کار ماهر، وابستگی به مواد اولیه ژاپنی و تجهیزات اروپایی، و هزینههای بالاتر تولید است. اگرچه تولید داخلی از نظر مالی ناکارآمد است و به افزایش قیمت منجر میشود، اما از منظر امنیت و تابآوری استراتژیک، این اقدام حیاتی تلقی میگردد. خودمختاری واقعی نیازمند زنجیره تامین کاملاً یکپارچه است که ساخت آن سالها زمان میبرد.
تایوان مدل “تایوان” را به عنوان یک اتحاد استراتژیک فناوری با ایالات متحده پیشنهاد کرده است. این طرح با هدف تسهیل سرمایهگذاری شرکتهای تایوانی در آمریکا، به اشتراکگذاری تجربه ساخت پارکهای علمی و دریافت حمایتهایی نظیر زمین، ویزا و مقررات بهبود یافته از واشنگتن طراحی شده است. این پیشنهاد در پی مذاکرات تجاری طولانیمدت و در راستای ایجاد تعادل بین حفظ تولید داخلی تراشه تایوان و نفوذ خارجی مطرح شده است. تایوان به صراحت با انتقال ۵۰ درصد از تولید تراشههای خود به آمریکا مخالفت کرده و بر حفظ تولید پیشرفتهترین نیمههادیها در داخل مرزهای خود تاکید دارد.
این تحولات در بحبوحه رونق هوش مصنوعی و تلاشهای آمریکا برای تقویت تولید داخلی تراشه، از جمله قوانین تعرفهای، اهمیت زیادی دارد. تایوان با وجود سرمایهگذاریهای TSMC در آریزونا، به دلیل نگرانیهای ژئوپلیتیکی (مانند تهدید چین)، بر حفظ تولید پیشرفته در کشور خود اصرار دارد. این مدل پیشنهادی میتواند به کاهش ریسک سرمایهگذاری برای کسبوکارهای تایوانی در آمریکا کمک کند و به دنبال کاهش تعرفهها و تسهیل ویزا است. این مذاکرات پیچیدگیهای روابط اقتصادی و فناوری در صنعت جهانی نیمههادیها را نشان میدهد.
چین به مالزی پیشنهاد کمک فنی برای توسعه قابلیتهای پردازش عناصر خاکی کمیاب را داده، مشروط بر همکاری انحصاری با شرکتهای دولتی برای حفاظت از فناوری. این عناصر برای صنایع نیمههادی حیاتی هستند و چین از کنترل بازار آنها به عنوان اهرم فشار علیه آمریکا استفاده میکند. این پیشنهاد، با توجه به روابط نزدیک مالزی با واشنگتن، ابهامات استراتژیکی ایجاد میکند.
مالزی اخیراً ذخایر عظیمی از این عناصر (175 میلیارد دلار) کشف کرده، اما فاقد تخصص پردازش است. این کشور همزمان با چین، با آمریکا نیز مذاکره میکند و به هر دو وعده سیاستهای برابر میدهد. مالزی احتمالاً از منابع جدید خود به عنوان اهرم فشار برای بهبود معاملات تجاری با آمریکا استفاده میکند. با اشاره به همکاری احتمالی با چین، کوالالامپور میتواند در مذاکرات با واشنگتن، امتیازات بیشتری کسب کند.
سافتبانک با سرمایهگذاری ۲ میلیارد دلاری، ۲ درصد از سهام اینتل را خریداری کرده است. این اقدام پس از بررسی اولیه سافتبانک برای خرید کامل بخش تولید تراشه اینتل صورت گرفت. این سرمایهگذاری، نقش حیاتی ژئوپلیتیکی اینتل در صنعت نیمههادیها را برجسته میکند، به ویژه با توجه به بررسی کاخ سفید برای خرید سهام از طریق قانون CHIPS و نگرانیهای جهانی زنجیره تامین.
اینتل، تحت رهبری مدیرعامل لیپ-بو تان، پس از سالها تقلا و رقابت شدید با انویدیا و AMD، در تلاش برای بازگشت به دوران اوج است. سافتبانک این را فرصتی استراتژیک برای تقویت تولید تراشه در آمریکا و گسترش حضور خود در بازار هوش مصنوعی میبیند.
با این حال، بخش تولید تراشه اینتل در جذب مشتریان خارجی برای گرههای پیشرفته خود با چالشهایی روبروست. سابقه سرمایهگذاریهای سافتبانک و از دست دادن سهم بازار اینتل نشان میدهد که بازگشت کامل این تراشهساز، با وجود این مداخلات، نامشخص است.
