پاتاگونیا در آرژانتین، با ۱۷,۳۰۰ یخچال طبیعی و منابع انرژی فراوان، به قطب جدیدی برای مراکز داده هوش مصنوعی تبدیل شده است. شرکتهای بزرگی چون آمازون، گوگل و OpenAI به دلیل آب و هوای خنک و انرژی ارزان (برق آبی، باد، گاز شیل و خورشیدی) به این منطقه علاقهمند شدهاند. این محیط به خنک نگه داشتن مراکز داده و کاهش مصرف برق کمک میکند. فضای اجتماعی و سیاسی فعلی آرژانتین نیز برای این سرمایهگذاریها مساعد به نظر میرسد.
با این حال، چالشهایی مانند نیاز به توسعه زیرساختهای شبکه پرسرعت و کمبودهای شبکه برق و اتصال وجود دارد. ثبات سیاسی با توجه به انتخابات ریاستجمهوری سال آینده و ملاحظات جوامع بومی نیز از نگرانیهاست. با وجود این، OpenAI سرمایهگذاری ۲۵ میلیارد دلاری برای یک مرکز داده ۵۰۰ مگاواتی را تأیید کرده و شرکتهای دیگری نیز برنامههای مشابهی دارند که پتانسیل بالای این منطقه را برای آینده فناوری نشان میدهد.
مقامات محلی در سراسر ایالات متحده به دلیل پروژههای مراکز داده، بهویژه مرتبط با هوش مصنوعی، با تهدیدهای جدی از جمله تهدید به مرگ و خشونت مواجه شدهاند. در مارشال، میشیگان، پس از تصویب موراتوریوم بر ساختوسازهای جدید، اعضای شورا تهدید به مرگ دریافت کردند. موارد مشابهی در سالیکس، آیووا، و شهرستان باکس الدر، یوتا، گزارش شده و این تهدیدات اکنون در سطح ملی رهبران شهری را هدف قرار داده است.
شدت این تهدیدات فراتر از حرف است؛ حوادث قبلی شامل شلیک گلوله به خانه یک عضو شورا و استعفای مقامات به دلیل تهدیدات مرتبط با پردیسهای بزرگ فناوری بوده. تحقیقات مرکز سوفان صدها پست تهدیدآمیز آنلاین را شناسایی کرده که عمدتاً زیرساختها را هدف قرار میدهند. در نتیجه، بسیاری از جلسات عمومی لغو یا محدود شده و بیش از ۵۰۰ محدودیت محلی بر ساخت مراکز داده در سراسر کشور اعمال شده است.
آمازون یک مرکز داده عظیم را در گیلفورد، کالیفرنیا، با استفاده از قوانین منطقهبندی ۴۵ ساله و بدون مشارکت کافی جامعه محلی ساخت. این پروژه که ماه گذشته شروع به کار کرد، ساکنان را غافلگیر کرد، زیرا از بررسی دقیق عمومی اجتناب کرده بود. فرآیند تایید از سال ۲۰۲۰ آغاز شده بود، اما ساکنان متوجه شدند که دوره اظهار نظر عمومی مدتها قبل از اینکه مراکز داده به موضوعی داغ تبدیل شوند، به پایان رسیده است. این امر نارضایتی گستردهای را در مورد عدم شفافیت و مشارکت عمومی در پروژهای با تاثیرات زیستمحیطی و اجتماعی قابل توجه ایجاد کرده است.
شهردار گیلفورد اذعان کرد که آگاهی عمومی نسبت به مراکز داده تغییر کرده است. آمازون ادعا میکند که با جامعه درگیر است و برای رفع نگرانیهای آبی، سیستم بازیابی فاضلاب میسازد. این پروژه مزایایی چون درآمد مالیاتی و شغل نیز دارد. اما مشکل اصلی مردم گیلفورد، تایید پروژهای با تاثیر عمده بر جامعه، بدون اطلاع و مشارکت کافی ساکنان است.
آمازون وب سرویسز (AWS) به دلیل افزایش شدید تقاضا برای CPU، که عمدتاً ناشی از عوامل هوش مصنوعی است، استفاده داخلی مهندسان خود از نمونههای EC2 را محدود کرده است. این امر به تأخیرهای بیسابقه در دسترسی به منابع منجر شده و آمازون برای حفظ ظرفیت مشتریان، بر کاهش هدررفت CPU تأکید دارد. این وضعیت رقابت شدید برای CPU در مراکز داده را برجسته میکند.
تقاضای فزاینده از بارهای کاری پیچیده هوش مصنوعی عاملمحور نشأت میگیرد که برخلاف وظایف استنتاجی سنتی، به شدت به CPUها برای فراخوانی ابزارها و هماهنگی عملیات متکی هستند. این تغییر، CPUها را به نقش محوری در زیرساخت هوش مصنوعی ارتقا داده است. شرکتهای سختافزاری بزرگی مانند AMD و Nvidia نیز با اولویتبندی توسعه CPUهای مراکز داده به این تقاضا پاسخ میدهند. کمبودها بیشتر مربوط به نمونههای لحظهای (spot instances) است و ظرفیتهای قراردادی تحت تأثیر قرار نگرفتهاند.
شرکت Georgia Power برای ارتقاء شبکه برق خود، ۳۰ خانه مسکونی را در مسیر یک خط انتقال ۳۵ مایلی تصرف میکند. آنسلی براون، یکی از ساکنان متأثر، این اقدام را مستقیماً به نیازهای مراکز داده هوش مصنوعی نسبت میدهد. این رویداد، نمونهای از استفاده دولت از حق تملک برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی است که تقاضای عظیم برق آن، مخالفتهای گستردهای در سراسر کشور ایجاد کرده است.
دولت آمریکا برای پیروزی در «رقابت هوش مصنوعی» به شدت به دنبال توسعه این مراکز است، اما شبکه برق کشور از این توسعه عقب مانده و هزینههای میلیارد دلاری ارتقاء آن به مصرفکنندگان منتقل میشود. اورگان قانونی برای افزایش ۳۰ درصدی قبض برق مصرفکنندگان بزرگ مانند مراکز داده دارد، اما کالیفرنیا در تصویب قوانین مشابه به دلیل لابیگری شرکتهای فناوری با مشکل مواجه است. این وضعیت، چالشهای زیرساختی و اجتماعی رشد سریع هوش مصنوعی را برجسته میکند.
انویدیا و گروه SK یک همکاری استراتژیک به ارزش بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار را امضا کردهاند. این همکاری شامل توافق بلندمدت تامین حافظه با SK Hynix و برنامههای SK Telecom برای ساخت یک مرکز داده هوش مصنوعی ۲ گیگاواتی در کره جنوبی است. این مرکز داده که قرار است تا سال ۲۰۲۷ راهاندازی شود، از پلتفرم DSX انویدیا، سیستمهای محاسباتی شتابیافته ورا روبین و حافظه HBM4 SK Hynix بهره خواهد برد.
هدف از این زیرساخت عظیم، پشتیبانی از استقرار هوش مصنوعی در حوزههای مختلف (حاکمیتی، سازمانی، فیزیکی و عاملمحور) در کره جنوبی و منطقه آسیا-اقیانوسیه است. ارزش ۵۰۰ میلیارد دلاری این توافق، مجموع فعالیتهای تجاری شامل خرید پردازندههای گرافیکی انویدیا، تامین حافظه، درآمد شرکای اکوسیستم و توسعههای آتی را در بر میگیرد که نشاندهنده سرمایهگذاری گسترده در زیرساختهای هوش مصنوعی است.
رشد هوش مصنوعی، نیاز مراکز داده به انرژی را به شدت افزایش داده و فشار زیادی بر شبکههای برق موجود وارد کرده است. برای دور زدن این مشکل و تسریع ساختوساز، توسعهدهندگان به ساخت نیروگاههای تولید برق خصوصی، عمدتاً با توربینهای گاز طبیعی، روی آوردهاند. این رویکرد که “شبکه سایه” نامیده میشود، اگرچه فشار بر شبکه را کاهش میدهد، اما نگرانیهای جدی زیستمحیطی مانند انتشار کربن و آلودگی محلی را به همراه دارد. پروژههایی مانند GW Ranch در تگزاس، به تنهایی به اندازه شهر شیکاگو برق مصرف میکنند.
با وجود مخالفتهای عمومی، برخی ایالتها ساخت مراکز داده خارج از شبکه را تسهیل کردهاند که این امر به دلیل عدم شفافیت، نارضایتی ساکنان محلی را در پی داشته است. این مراکز هزینههای غیرمستقیمی را نیز بر شرکتهای برق محلی تحمیل میکنند، زیرا شرکتهای هوش مصنوعی در خرید تجهیزات از شرکتهای برق پیشی میگیرند. منتقدان همچنین به پایداری این طرحهای گازی شک دارند، زیرا توربینهای گازی نمیتوانند شبانهروزی کار کنند و برخی از تجهیزات مورد استفاده نیز قدیمی هستند.
صنعت نیمههادی وارد «چرخه غولپیکر» بیسابقهای شده که عمدتاً توسط گسترش عظیم زیرساختهای هوش مصنوعی هدایت میشود. پیشبینیهای AMD، Nvidia و Broadcom نشان میدهد بازار جهانی نیمههادی تا 2028-2029 از مرز یک تریلیون دلار عبور خواهد کرد، جهشی قابل توجه از 650 میلیارد دلار در 2024. این رشد همزمان اقتصاد محاسبات، حافظه، شبکه و ذخیرهسازی را بازسازی میکند. فرصتهای بازار سختافزار هوش مصنوعی برای AMD تا 2030 به 1 تریلیون دلار و برای Nvidia در پنج سال آینده به 3 تا 4 تریلیون دلار میرسد.
این «چرخه غولپیکر» به معنای گسترش همزمان تمام دستههای اصلی سیلیکون است؛ سیلیکون پردازش داده تا 2026 از نیمی از کل درآمد نیمههادیها فراتر میرود. شتابدهندههای هوش مصنوعی و بازار سرورهای هوش مصنوعی رشد چشمگیری دارند. توسعه سیلیکون سفارشی (مانند سفارش Broadcom از OpenAI) محوری شده. با این حال، حافظه HBM و بستهبندی پیشرفته CoWoS همچنان محدودترین عوامل هستند، که نشاندهنده رشدی هماهنگ در کل زنجیره ارزش است.
سارا فرایر، مدیر ارشد مالی اوپنایآی، از اظهارات خود در وال استریت ژورنال مبنی بر درخواست «پشتیبانی» دولتی برای وامهای عظیم شرکت عقبنشینی کرد. او اکنون توضیح میدهد که منظور او نقشآفرینی دولت ایالات متحده در حفظ و توسعه ظرفیت صنعتی برای هوش مصنوعی بوده است. فرایر تاکید کرد که قدرت فناوری آمریکا از همکاری بخش خصوصی و دولت در ساخت ظرفیت صنعتی واقعی حاصل میشود و دولت را به دلیل درک اهمیت استراتژیک هوش مصنوعی ستود. این شفافسازی پس از سوءتفاهم ایجاد شده از اظهارات اولیه او درباره نیاز به تضمین فدرال برای سرمایهگذاری در تراشهها صورت گرفت.
فرایر هدف اوپنایآی را حفظ برتری تکنولوژیکی در مدلها و سختافزارهای هوش مصنوعی عنوان کرد که مستلزم سرمایهگذاریهای کلان است. او همچنین اشاره کرد که اوپنایآی برنامهای برای عرضه اولیه عمومی (IPO) ندارد و بازار باید به جای نگرانی از حباب، هوش مصنوعی را بپذیرد. این توضیحات، موضع اوپنایآی را در قبال حمایتهای دولتی و اهمیت همکاریهای عمومی-خصوصی در توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی روشنتر میکند.
جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، هشدار داده که چین در رقابت هوش مصنوعی پیروز خواهد شد. او بدبینی غرب، کنترلهای صادراتی و یارانههای انرژی چین را دلایل اصلی میداند که دسترسی شرکتها به انرژی را در آنجا آسانتر کرده است. هوانگ ممنوعیت صادرات تراشه توسط ایالات متحده را شکستی میداند که سهم بازار انویدیا در چین را به صفر رسانده است. او استدلال میکند که محروم کردن چین از پردازندههای گرافیکی پیشرفته انویدیا، به تقویت صنعت نیمهرسانای داخلی این کشور و کاهش وابستگی آن به اکوسیستم نرمافزاری انویدیا کمک میکند.
در مقابل، ایالات متحده با چالشهای تامین انرژی برای مراکز داده هوش مصنوعی مواجه است، در حالی که چین با یارانههای انرژی خود پیشتاز است. کارشناسان تولید برق را گلوگاه اصلی آینده هوش مصنوعی میدانند و پکن در حل این مشکل پیشرو بوده است. با وجود پیچیدگیهای سیاسی و حمایتگرایی، یک نکته روشن است: انویدیا در صورت تامین تراشههای مورد نیاز هر دو طرف در این رقابت، مزیت قابل توجهی به دست خواهد آورد.
